Όταν η τέχνη συναντά την τέχνη γεννιούνται θαύματα. Ένα τέτοιο θαύμα αποτελεί και το νέο βιβλίο της Ρέας Βιτάλη «Δεν πέθανα εγκαίρως», που στην ουσία παντρεύει την γραφή με την ζωγραφική, δίνοντας στο αναγνωστικό κοινό μια εξαιρετική –και σημειωτέον, είναι η πρώτη- βιογραφία του μεγάλου Έλληνα εικαστικού Κώστα Τσόκλη.

Όπως, πολλάκις, η ίδια δήλωσε σε συνεντεύξεις της για το βιβλίο, κάποια στιγμή, κατά την περίοδο των συνομιλιών με τον Τσόκλη, αναφώνησε γεμάτος αγανάκτηση «Δεν πέθανα εγκαίρως ο μαλάκας». Κάπως έτσι βρέθηκε ο τίτλος. Χωρίς το μαλάκας βέβαια, μιας και η έντιμη παραδοχή του κοσμητικού επιθέτου αποτελεί κάτι το επικριτέο.

Ξεκινά το διάβασμα. Το γνώριμο ύφος της Ρέας. Κείμενο οικείο με μια δόση μεθυσμένου στοχασμού. Μας ταξιδεύει στο παρελθόν. Ξέρει τον τρόπο η Ρέα να ταξιδεύει τον αναγνώστη. Χρόνια τώρα τον ταξιδεύει με τα κάθε λογής χρονογραφήματα. Με το βιβλίο δε, έδωσε στο ταξίδι ένα διαφορετικό αέρα. High class.

Οι αράδες τώρα, τι λένε. Ένα κακογραμμένο τετράδιο η ζωή του Τσόκλη. Άτακτα γράμματα, σελίδες μουτζουρωμένες και φύλλα κιτρινισμένα, σαν να βγήκαν από το σκουπιδότοπο. Περνάν, όμως, οι σελίδες και καθαρίζουν με το χρόνο. Οι βρομιές, γίνονται χρώματα κι όλα τα υπόλοιπα μετατρέπονται σε ένα λαλίστατο καμβά. Όπως οι καμβάδες που χρησιμοποίησε αργότερα για τα έργα του.

Ταξίδια, σπουδές, εκθέσεις, ατελιέ, έρωτες, πάθη, λάθη, τρέλα. Η ζωή του ολόκληρη αποτυπώνεται τόσο καθαρά, χωρίς περικοπές, με ελάχιστα στοιχεία να κρύβονται. Η εξέλιξη ενός πτωχού, πλην ταλαντούχου ανθρώπου, που όχι μόνο ξεπέρασε τις δυσκολίες της ζωής του, αλλά ταυτόχρονα μεγαλούργησε συνδέοντας το όνομά του με την σύγχρονη τέχνη.

Το βιβλίο αυτό είναι από τα καλύτερα δείγματα σύγχρονη γραφής. Μετά από αρκετό καιρό τα ελληνικά γράμματα απέκτησαν την παλιά τους αίγλη. Το «Δεν πέθανα εγκαίρως» θυμίζει ότι η γλώσσα στα χέρια ενός ικανού γραφιά είναι ένα μέσο για το ταξίδι που δεν προλάβαμε να κάνουμε. Το ταξίδι στη ζωή. Εύγε Ρέα.

(Ευχαριστώ βαθύτατα τις εκδόσεις Διόπτρα για το τόσο όμορφο δώρο)

Αριστείδης Καρεμφύλλης