Είναι μερικοί καλλιτέχνες που σημαδεύουν ευχάριστα την ζωή μας. Αυτοί, που είναι η πρώτη μας παρέα στους νέους χώρους που ανοίγονται μπροστά στα μάτια μας. Μια τέτοια περίπτωση είναι ο Ένκε Φεζολλάρι. Ο δικός μου Ένκε, που με τα έργα του στάθηκε η αφορμή γι εμένα να ξεκινήσω τα θεατρικά χρονογραφήματα.

Θέατρο Εγνατία με μαρκίζα την Παλαιολόγου και το Επάγγελμα πόρνη. Πολλά χρόνια πριν. Θέατρο Αμαλία και γιγαντοαφίσα την «Λαίδη Μάκβεθ του Μτσενσκ». Κοινός παρανομαστής, ο ίδιος σκηνοθέτης. Και μια κουβέντα για όλα αυτά που ο Ένκε μπορεί να πει επί σκηνής, με τρόπο άμεσο και συναισθήματα καταιγιστικά.

1)      Παρακολουθώντας τις παραστάσεις σου, κυρίαρχο ρόλο παίζουν οι γυναίκες. Τι είναι αυτό που σε κάνει τόσο να θες να δουλέψεις με έργα αφιερωμένα σε αυτές;

Για μένα τα τελευταία χρόνια η γυναίκα είναι το επίκεντρο σε όλα μου τα έργα, ίσως το αντλώ ξεκινώντας από τη Μητέρα μου, όλη αυτή την αγάπη που έχω για εκείνη ,που με μεγάλωσε έμενα και την ξαδέρφη μου, θυσιάστηκε δουλεύοντας σκληρά να μας σπουδάσει και μεγαλώσει. Εκείνη διέκρινε την κλίση μου στα καλλιτεχνικά  και με έγραψε στο μπαλέτο στα Τίρανα, εκείνη δούλευε δυο δουλειές την ημέρα για να μπορώ να σπουδάζω στη Θεσσαλονίκη στο Κρατικό. Έπειτα ο Φελλίνι και ο Αλμοδόβαρ με έκαναν να σέβομαι την γυναίκα, ο κινηματογράφος τους με υποχρέωσε και μου δημιούργησε την ανάγκη αυτή να τις βλέπω και εγώ Ηρωίδες. Ο τρόπος που τις παρουσιάζουν με ψυχή και σώμα, αγωνίστριες…μόνες σε έναν βίαιο κόσμο…Ασχολήθηκα λοιπόν με πολλά έργα . Λόρκα κτλ με επίκεντρο την γυναίκα. Από την άλλη είχα προτείνει και κάναμε με την Αλεξάνδρα Παλαιολόγου το «Επάγγελμα Πόρνη» της Ζωγράφου μετέπειτα αναμετρήθηκα με την «Αγάπη άργησε μια μέρα» : Ελευθερία, έρωτας, αξιοπρέπεια, αναπηρία-βλέπε το Τέρας και τι σημαίνει όλο αυτό, η μητρική αγάπη, η πατριαρχία, ο ευνουχισμός των ανδρών από τον Πατέρα. Οπότε αυτά τα θέματα πάνω κάτω ήταν κοινά με την κοινωνία της Αλβανίας θα έλεγα…  Ένα νήμα κρατώ , αισθάνομαι μια σκυτάλη τα έργα..Μετά πιάστηκα με την Βάσσα του Γκόρκι και τώρα με την νοσηρή Λαίδη Μάκβεθ του Μτσένσκ.

2)      Ο σκοπός αγιάζει τα μέσα ή το έγκλημα παραμένει έγκλημα;
1η Η Κάτια Ισμαήλοβα είναι μια παντρεμένη γυναίκα της Ρωσικής επαρχίας που η καταπίεση και η πλήξη την οδηγεί στην αγκαλιά του γοητευτικού εργάτη Σεργκέι, με ένα πάθος αυτοκαταστροφικό. Ο Λεσκώφ σχολιάζει την κοινωνική συνθήκη της Κάτιας Ισμαήλοβα, την πατριαρχική ιεραρχία που δεν επιτρέπει λόγο στο γάμο ή την κοινωνία. Οι γυναίκες αποτελούν απλά αντικείμενα του κοινωνικού συμβολαίου που συνάπτουν μεταξύ τους οι άντρες προκειμένου να μετατρέψουν τα φυσικά τους δικαιώματα επί των γυναικών σε κοινωνικώς ρυθμισμένα πατριαρχικά δικαιώματα. Κι όλα αυτά απέναντι σε όλα μια φωτιά, που γεννιέται άναρχα, παθιασμένα κι ολοένα φουντώνει. Μια φωτιά που θρέφει, μια φωτιά που καταστρέφει. Η Κάτια Ισμαήλοβα είναι μια παθιασμένη γυναίκα που μπήκε σε μια κοινωνική σύμβαση που δεν την επιθυμούσε. Η Λαίδη Μάκβεθ είναι ένα έργο για την πικρή ενατένιση των ανθρώπινων, τις ερωτικές ίντριγκες και την πλήξη, τα φευγαλέα πάθη και τους κλειστούς ορίζοντες, που απεικονίζονται, με ρεαλιστική διαύγεια, με ψυχολογική ακρίβεια, με γλυκόπικρη αβρότητα.

3)      Από τον ρόλο του σκηνοθέτη, σε αυτόν του ηθοποιού… με ποιον από τους δύο θεωρείς ότι εκφράζεσαι περισσότερο;
Ως σκηνοθέτης  μπορείς να μιλήσεις για πολύ μεγάλα πράγματα. Έχεις μία ολική ευθύνη, ενορχηστρώνεις  κατά κάποιο τρόπο ένα ολόκληρο σύμπαν, δεν είσαι μόνο ένα εκτελεστικό όργανο ούτε ένα άδειο δοχείο που γεμίζει κάθε φορά με έργα. Οφείλεις να αφουγκραστείς να δημιουργήσεις και να φτιάχνεις κόσμους ονειρικούς και πλασματικούς για τους πραγματικούς. Το να μιλήσεις με τη σκηνοθεσία σου στον πραγματικό κόσμο μέσα από το σύμπαν του συγγραφέα και τον προσωπικό κόσμο του σκηνοθέτη, των ηθοποιών ,των συνεργατών .Από τη μία η ευθύνη και από την άλλη το χάος αυτά τα στοιχεία είναι που με εξιτάρουν περισσότερο ως προς την ιδιότητα του σκηνοθέτη. Εδώ πρέπει να σας πω ότι από τη στιγμή που άρχισα να σκηνοθετώ σταμάτησαν να μου κάνουν προτάσεις ως ηθοποιό, οπότε αν θέλετε το ένα έφερε το άλλο. Ήταν μία ανάγκη που προέκυψε στο διάβα του χρόνου. Όμως, την υποκριτική και τη λειτουργία του ηθοποιού δεν θέλω να την εγκαταλείψω γιατί αυτό με κάνει καλύτερο σκηνοθέτη.

4)      Τι είναι αυτό που θεωρείς ότι λείπει από το θέατρο;
Το συναίσθημα.

5)      Δώσε μου μια ευχή για το μέλλον.
Να αντέξουμε όπως μπορεί ο καθένας .

Κι έτσι κλείνει η όμορφη κουβέντα μας. Με την ελπίδα σε γυναίκες που θα εμπνέουν καλλιτέχνες. Με την αγάπη για σκηνοθέτες που σέβονται το κοινό τους και προάγουν τα μεγάλα μηνύματα. Με ανθρώπους που γνωρίζουμε λίγο, μα είναι από τους πιο αγαπημένους μας φίλους στους δρόμους αυτούς των λέξεων και των θεαμάτων!